इयत्ता 1 ली ते 8 वी नागरिकशास्त्र विषयावर आधारित प्रश्नसंच...
1.
भारतीय राज्यघटनेच्या प्रस्तावनेत “समाजवादी” हा शब्द कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे समाविष्ट करण्यात आला?
A) 24 वी
B) 42 वी
C) 44 वी
D) 52 वी
उत्तर : B) 42 वी
2.
भारतीय राज्यघटना तयार करणाऱ्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष कोण होते?
A) डॉ. राजेंद्र प्रसाद
B) जवाहरलाल नेहरू
C) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
D) सरदार पटेल
उत्तर : C) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
3.
भारतीय राज्यघटना स्वीकारण्यात आलेली तारीख कोणती?
A) 15 ऑगस्ट 1947
B) 26 नोव्हेंबर 1949
C) 26 जानेवारी 1950
D) 2 ऑक्टोबर 1948
उत्तर : B) 26 नोव्हेंबर 1949
4.
भारतीय संसदेचे कोणते सभागृह कायमस्वरूपी आहे?
A) लोकसभा
B) विधानसभा
C) राज्यसभा
D) ग्रामसभा
उत्तर : C) राज्यसभा
5.
मूलभूत अधिकार भारतीय राज्यघटनेच्या कोणत्या भागात नमूद केले आहेत?
A) भाग 1
B) भाग 2
C) भाग 3
D) भाग 4
उत्तर : C) भाग 3
6.
“स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता” ही मूल्ये भारताने कोणत्या देशाच्या राज्यक्रांतीतून प्रेरणा घेऊन स्वीकारली?
A) अमेरिका
B) फ्रान्स
C) रशिया
D) जपान
उत्तर : B) फ्रान्स
7.
भारतीय राज्यघटनेतील राज्याच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचा स्रोत कोणता आहे?
A) अमेरिका
B) आयर्लंड
C) रशिया
D) कॅनडा
उत्तर : B) आयर्लंड
8.
भारतातील राष्ट्रपतींची निवड कोण करतात?
A) जनता
B) संसद सदस्य
C) निवडणूक मंडळ
D) सर्वोच्च न्यायालय
उत्तर : C) निवडणूक मंडळ
9.
भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत कर्तव्ये कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे समाविष्ट करण्यात आली?
A) 24 वी
B) 42 वी
C) 44 वी
D) 73 वी
उत्तर : B) 42 वी
10.
भारतीय लोकशाहीची प्रमुख वैशिष्ट्ये कोणती?
A) एकाधिकारशाही
B) राजेशाही
C) सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार
D) लष्करी सत्ता
उत्तर : C) सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार
11.
भारतातील सर्वोच्च न्यायालयाचे मुख्यालय कोठे आहे?
A) मुंबई
B) कोलकाता
C) नवी दिल्ली
D) चेन्नई
उत्तर : C) नवी दिल्ली
12.
भारतीय संसदेमध्ये अर्थसंकल्प कोण सादर करतो?
A) राष्ट्रपती
B) पंतप्रधान
C) अर्थमंत्री
D) लोकसभा अध्यक्ष
उत्तर : C) अर्थमंत्री
13.
“कायद्यापुढे सर्व समान आहेत” हे कोणत्या अधिकाराशी संबंधित आहे?
A) स्वातंत्र्याचा अधिकार
B) समानतेचा अधिकार
C) शिक्षणाचा अधिकार
D) धार्मिक स्वातंत्र्याचा अधिकार
उत्तर : B) समानतेचा अधिकार
14.
पंचायतराज व्यवस्थेला घटनात्मक दर्जा कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे मिळाला?
A) 42 वी
B) 44 वी
C) 73 वी
D) 86 वी
उत्तर : C) 73 वी
15.
नगरपालिकांना घटनात्मक दर्जा कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे देण्यात आला?
A) 52 वी
B) 73 वी
C) 74 वी
D) 86 वी
उत्तर : C) 74 वी
16.
भारतीय राज्यघटनेतील “धर्मनिरपेक्ष” या शब्दाचा अर्थ काय?
A) धर्मविरोधी राज्य
B) एकाच धर्माचे राज्य
C) सर्व धर्मांना समान वागणूक
D) धार्मिक बंदी
उत्तर : C) सर्व धर्मांना समान वागणूक
17.
लोकसभेचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
उत्तर : B) 5
18.
भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेद 21 कोणत्या अधिकाराशी संबंधित आहे?
A) समानतेचा अधिकार
B) जीवन व व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचा अधिकार
C) धार्मिक स्वातंत्र्य
D) शिक्षणाचा अधिकार
उत्तर : B) जीवन व व्यक्तिगत स्वातंत्र्याचा अधिकार
19.
भारतामध्ये मतदानासाठी पात्र होण्याचे किमान वय किती आहे?
A) 16
B) 18
C) 21
D) 25
उत्तर : B) 18
20.
राज्यसभेचे पदसिद्ध अध्यक्ष कोण असतात?
A) राष्ट्रपती
B) पंतप्रधान
C) उपराष्ट्रपती
D) लोकसभा अध्यक्ष
उत्तर : C) उपराष्ट्रपती
21.
भारतीय राज्यघटनेची उद्देशिका कोणत्या शब्दांनी सुरू होते?
A) आम्ही भारतीय नागरिक
B) आम्ही भारताचे लोक
C) भारत माझा देश आहे
D) जय हिंद
उत्तर : B) आम्ही भारताचे लोक
22.
भारतीय न्यायव्यवस्थेचे सर्वोच्च अपील न्यायालय कोणते आहे?
A) जिल्हा न्यायालय
B) उच्च न्यायालय
C) सर्वोच्च न्यायालय
D) लोकअदालत
उत्तर : C) सर्वोच्च न्यायालय
23.
मूलभूत अधिकारांवर मर्यादा घालण्याचा अधिकार कोणाला आहे?
A) ग्रामसभा
B) संसद
C) राष्ट्रपती
D) न्यायालय
उत्तर : B) संसद
24.
“एक व्यक्ती, एक मत, एक मूल्य” हे तत्त्व कोणत्या व्यवस्थेशी संबंधित आहे?
A) हुकूमशाही
B) लोकशाही
C) राजेशाही
D) लष्करी शासन
उत्तर : B) लोकशाही
25.
भारतीय राज्यघटनेतील शिक्षणाचा अधिकार कोणत्या घटनादुरुस्तीद्वारे मूलभूत अधिकार बनविण्यात आला?
A) 42 वी
B) 44 वी
C) 73 वी
D) 86 वी
उत्तर : D) 86 वी
26.
भारतातील पहिली महिला राष्ट्रपती कोण होत्या?
A) इंदिरा गांधी
B) प्रतिभाताई पाटील
C) सरोजिनी नायडू
D) सुषमा स्वराज
उत्तर : B) प्रतिभाताई पाटील
27.
ग्रामसभेचा सदस्य कोण होऊ शकतो?
A) गावातील शिक्षक
B) गावातील सर्व प्रौढ नागरिक
C) फक्त सरपंच
D) सरकारी अधिकारी
उत्तर : B) गावातील सर्व प्रौढ नागरिक
28.
भारतीय राज्यघटनेतील आणीबाणीच्या तरतुदी कोणत्या देशातून घेतल्या आहेत?
A) अमेरिका
B) जर्मनी
C) कॅनडा
D) ऑस्ट्रेलिया
उत्तर : B) जर्मनी
29.
लोकसभेचे अध्यक्ष कोण निवडतात?
A) राष्ट्रपती
B) पंतप्रधान
C) लोकसभेचे सदस्य
D) सर्वोच्च न्यायालय
उत्तर : C) लोकसभेचे सदस्य
30.
राज्यघटनेचा संरक्षक म्हणून कोणाला ओळखले जाते?
A) संसद
B) सर्वोच्च न्यायालय
C) पंतप्रधान
D) राष्ट्रपती
उत्तर : B) सर्वोच्च न्यायालय
31.
भारतातील संघराज्य व्यवस्थेचा अर्थ काय?
A) सर्व सत्ता केंद्राकडे असणे
B) केंद्र व राज्यांमध्ये सत्तावाटप असणे
C) फक्त राज्यांचे शासन
D) लष्करी शासन
उत्तर : B) केंद्र व राज्यांमध्ये सत्तावाटप असणे
32.
भारतीय राज्यघटनेतील कोणते कलम घटनादुरुस्तीशी संबंधित आहे?
A) कलम 32
B) कलम 356
C) कलम 368
D) कलम 370
उत्तर : C) कलम 368
33.
भारतामध्ये कायदे करण्याचा मुख्य अधिकार कोणाला आहे?
A) न्यायपालिका
B) कार्यपालिका
C) विधिमंडळ
D) निवडणूक आयोग
उत्तर : C) विधिमंडळ
34.
भारतातील नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षक (CAG) यांचे मुख्य कार्य काय आहे?
A) निवडणुका घेणे
B) न्यायदान करणे
C) सरकारी खर्चाचे लेखापरीक्षण करणे
D) कायदे करणे
उत्तर : C) सरकारी खर्चाचे लेखापरीक्षण करणे
35.
भारतातील निवडणूक आयोग ही कोणत्या प्रकारची संस्था आहे?
A) खाजगी संस्था
B) घटनात्मक संस्था
C) धार्मिक संस्था
D) व्यापारी संस्था
उत्तर : B) घटनात्मक संस्था
36.
भारतातील सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांची नियुक्ती कोण करतो?
A) पंतप्रधान
B) संसद
C) राष्ट्रपती
D) मुख्यमंत्री
उत्तर : C) राष्ट्रपती
37.
भारतीय राज्यघटनेतील “न्याय” या संकल्पनेमध्ये कोणत्या प्रकारांचा समावेश होतो?
A) सामाजिक, आर्थिक व राजकीय
B) धार्मिक व आर्थिक
C) शैक्षणिक व धार्मिक
D) राजकीय व सांस्कृतिक
उत्तर : A) सामाजिक, आर्थिक व राजकीय
38.
भारतीय राज्यघटना जगातील सर्वात मोठी लिखित राज्यघटना मानली जाते.
A) बरोबर
B) चूक
C) अंशतः बरोबर
D) माहिती नाही
उत्तर : A) बरोबर
39.
भारतीय राज्यघटनेतील कलम 32 ला “संविधानाचे हृदय आणि आत्मा” असे कोणी म्हटले?
A) गांधीजी
B) नेहरू
C) डॉ. आंबेडकर
D) सरदार पटेल
उत्तर : C) डॉ. आंबेडकर
40.
राज्यपालाची नियुक्ती कोण करतो?
A) मुख्यमंत्री
B) राष्ट्रपती
C) विधानसभा
D) सर्वोच्च न्यायालय
उत्तर : B) राष्ट्रपती
41.
भारतीय संसदेमध्ये संयुक्त अधिवेशन कोण बोलावतो?
A) पंतप्रधान
B) लोकसभा अध्यक्ष
C) राष्ट्रपती
D) सर्वोच्च न्यायालय
उत्तर : C) राष्ट्रपती
42.
भारतीय नागरिकत्वाचा अधिकार कोणत्या भागात नमूद आहे?
A) भाग 1
B) भाग 2
C) भाग 3
D) भाग 4
उत्तर : B) भाग 2
43.
भारतातील पहिली स्थानिक स्वराज्य संस्था कोठे स्थापन झाली?
A) मुंबई
B) मद्रास
C) कोलकाता
D) दिल्ली
उत्तर : B) मद्रास
44.
“लोकशाहीचे मंदिर” असे कोणाला म्हटले जाते?
A) सर्वोच्च न्यायालय
B) संसद भवन
C) राष्ट्रपती भवन
D) इंडिया गेट
उत्तर : B) संसद भवन
45.
भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत कर्तव्यांची संख्या किती आहे?
A) 10
B) 11
C) 12
D) 14
उत्तर : B) 11
46.
भारताच्या राष्ट्रपतींविरुद्ध महाभियोग प्रक्रिया कोण सुरू करू शकते?
A) सर्वोच्च न्यायालय
B) संसद
C) पंतप्रधान
D) राज्यसभा अध्यक्ष
उत्तर : B) संसद
47.
भारतातील संघराज्य पद्धतीवर कोणत्या देशाचा प्रभाव आहे?
A) अमेरिका
B) फ्रान्स
C) चीन
D) जपान
उत्तर : A) अमेरिका
48.
भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत अधिकारांचे संरक्षण कोण करते?
A) ग्रामसभा
B) संसद
C) न्यायपालिका
D) निवडणूक आयोग
उत्तर : C) न्यायपालिका
49.
भारतामध्ये सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकार कोणत्या वर्षापासून लागू झाला?
A) 1947
B) 1949
C) 1950
D) 1952
उत्तर : C) 1950
50.
भारतीय राज्यघटनेची प्रस्तावना राज्यघटनेचा कोणता भाग मानली जाते?
A) परिचय
B) आत्मा
C) निष्कर्ष
D) परिशिष्ट
उत्तर : B) आत्मा