दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील दहावी-बारावीच्या विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्क माफी; महाराष्ट्र राज्य मंडळाचा महत्त्वाचा निर्णय
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यांमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी दिलासादायक निर्णय घेण्यात आला आहे. फेब्रुवारी–मार्च २०२७ मध्ये होणाऱ्या माध्यमिक शालान्त प्रमाणपत्र (इयत्ता १० वी) आणि उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र (इयत्ता १२ वी) परीक्षांसाठी दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्कातून सूट देण्याबाबत महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाने सूचना दिल्या आहेत.
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ, पुणे यांच्या २९ सप्टेंबर २०२६ रोजीच्या पत्रानुसार ही कार्यवाही करण्यात येणार आहे.
२६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळजन्य परिस्थिती
महाराष्ट्र शासनाने २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी घेतलेल्या निर्णयानुसार राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळजन्य परिस्थिती निर्माण झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर संबंधित तालुक्यांसाठी विशेष उपाययोजना व सवलती लागू करण्याचा निर्णय शासनाने घेतला आहे.
यामध्ये शाळा व महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्कात माफी देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
कोणत्या विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्क माफ होणार?
या निर्णयाचा लाभ खालील परीक्षांना प्रविष्ट होणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना मिळणार आहे—
इयत्ता १० वी – माध्यमिक शालान्त प्रमाणपत्र परीक्षा
इयत्ता १२ वी – उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र परीक्षा
संबंधित दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयातील विद्यार्थी
फेब्रुवारी–मार्च २०२७ मध्ये होणाऱ्या परीक्षेसाठी प्रविष्ट होणारे विद्यार्थी
परीक्षा शुल्क न घेता अर्ज भरून घेण्याच्या सूचना
राज्य मंडळाच्या पत्रात नमूद केल्याप्रमाणे, शासनाच्या निर्णयानुसार संबंधित विद्यार्थ्यांकडून परीक्षा शुल्क न घेता परीक्षा अर्ज भरून घेण्याची कार्यवाही करण्यात यावी.
याबाबत राज्य मंडळामार्फत पुढील सविस्तर सूचना तयार करण्यात येणार असून, विभागातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील सर्व शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांना आवश्यक सूचना देण्याची कार्यवाही करावी, असे पत्रात नमूद आहे.
शाळा व कनिष्ठ महाविद्यालयांनी काय करावे?
संबंधित दुष्काळग्रस्त तालुक्यातील शाळा आणि कनिष्ठ महाविद्यालयांनी पुढील बाबींची नोंद घ्यावी—
1. आपल्या संस्थेचा तालुका शासनाने घोषित केलेल्या दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीत आहे का, याची खात्री करावी.
2. इयत्ता १० वी व १२ वीच्या पात्र विद्यार्थ्यांची माहिती तपासावी.
3. परीक्षा अर्ज भरताना शासनाच्या निर्देशानुसार परीक्षा शुल्क आकारू नये.
4. राज्य मंडळाकडून प्राप्त होणाऱ्या पुढील सूचनांनुसार ऑनलाइन अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण करावी.
5. केलेल्या कार्यवाहीची आवश्यक नोंद शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयाच्या स्तरावर ठेवावी.
विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना
परीक्षा शुल्क माफीचा निर्णय सर्व विद्यार्थ्यांसाठी सरसकट लागू नसून शासनाने निश्चित केलेल्या दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील पात्र विद्यार्थ्यांसाठी लागू करण्यात येत आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी किंवा पालकांनी आपल्या शाळा/कनिष्ठ महाविद्यालयाकडून लागू असलेल्या नियमांची खात्री करून घ्यावी.
तसेच परीक्षा अर्ज भरताना राज्य मंडळाकडून किंवा संबंधित विभागाकडून प्रसिद्ध होणाऱ्या पुढील अधिकृत सूचनांचे पालन करणे आवश्यक आहे.
निर्णयाचा उद्देश
दुष्काळजन्य परिस्थितीमुळे प्रभावित झालेल्या कुटुंबांवरील आर्थिक भार कमी करण्याच्या उद्देशाने शासनाने विविध सवलती जाहीर केल्या आहेत. त्याच अनुषंगाने इयत्ता १० वी व १२ वीच्या परीक्षार्थींना परीक्षा शुल्कातून सूट देण्याची कार्यवाही करण्यात येत आहे.
थोडक्यात
बाब माहिती
निर्णयाचा विषय दुष्काळग्रस्त भागातील विद्यार्थ्यांना परीक्षा शुल्क माफी
लाभार्थी पात्र इयत्ता १० वी व १२ वीचे विद्यार्थी
परीक्षा फेब्रुवारी–मार्च २०२७
दुष्काळग्रस्त तालुके २६५
परीक्षा शुल्क शासनाच्या निर्देशानुसार माफ
अर्ज प्रक्रिया ऑनलाइन पद्धतीने
संबंधित संस्था महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ.

