बाल मानसशास्त्र तसेच मानसशास्त्रातील उपपत्ती प्रश्नसंच..
1. बाल मानसशास्त्र म्हणजे काय?
A) मुलांच्या शारीरिक वाढीचा अभ्यास
B) मुलांच्या मानसिक विकासाचा अभ्यास
C) समाजाचा अभ्यास
D) भाषेचा अभ्यास
✅ उत्तर: B) मुलांच्या मानसिक विकासाचा अभ्यास
2. ‘मानसशास्त्र’ या शब्दाचा अर्थ काय?
A) आत्म्याचा अभ्यास
B) शरीराचा अभ्यास
C) मन आणि वर्तनाचा अभ्यास
D) समाजाचा अभ्यास
✅ उत्तर: C) मन आणि वर्तनाचा अभ्यास
3. जीन पियाजे यांनी कोणत्या क्षेत्रात कार्य केले?
A) भाषाशास्त्र
B) संज्ञानात्मक विकास
C) अर्थशास्त्र
D) राज्यशास्त्र
✅ उत्तर: B) संज्ञानात्मक विकास
4. पियाजे यांच्या मते बालकाची पहिली अवस्था कोणती?
A) पूर्व संक्रियात्मक अवस्था
B) औपचारिक संक्रियात्मक अवस्था
C) संवेदन-गती अवस्था
D) मूर्त संक्रियात्मक अवस्था
✅ उत्तर: C) संवेदन-गती अवस्था
5. ‘प्रयत्न व चुका’ ही उपपत्ती कोणी मांडली?
A) स्किनर
B) थॉर्नडाइक
C) पियाजे
D) कोहलर
✅ उत्तर: B) थॉर्नडाइक
6. थॉर्नडाइक यांचा शिक्षणाचा नियम कोणता?
A) परिणामाचा नियम
B) परिपक्वतेचा नियम
C) विकासाचा नियम
D) स्मृतीचा नियम
✅ उत्तर: A) परिणामाचा नियम
7. स्किनर यांची उपपत्ती कोणती?
A) अभिजात अनुबंधन
B) क्रियाशील अनुबंधन
C) अंतर्दृष्टी
D) प्रयत्न-चूक
✅ उत्तर: B) क्रियाशील अनुबंधन
8. ‘कुत्रा आणि घंटा’ प्रयोग कोणी केला?
A) पावलॉव्ह
B) स्किनर
C) थॉर्नडाइक
D) वॉटसन
✅ उत्तर: A) पावलॉव्ह
9. पावलॉव्ह यांची उपपत्ती कोणती?
A) अंतर्दृष्टी
B) अभिजात अनुबंधन
C) क्रियाशील अनुबंधन
D) सामाजिक शिक्षण
✅ उत्तर: B) अभिजात अनुबंधन
10. ‘अंतर्दृष्टीने शिक्षण’ ही उपपत्ती कोणी मांडली?
A) कोहलर
B) स्किनर
C) थॉर्नडाइक
D) पावलॉव्ह
✅ उत्तर: A) कोहलर
11. बालकाच्या विकासात आनुवंशिकतेचा संबंध कशाशी असतो?
A) जन्मजात गुणांशी
B) खेळाशी
C) शाळेशी
D) परीक्षेशी
✅ उत्तर: A) जन्मजात गुणांशी
12. पर्यावरणाचा प्रभाव बालकावर कसा पडतो?
A) विकास घडवतो
B) विकास थांबवतो
C) परिणाम होत नाही
D) फक्त शरीरावर होतो
✅ उत्तर: A) विकास घडवतो
13. ‘खेळ’ हा बालकासाठी काय आहे?
A) वेळेचा अपव्यय
B) शिक्षणाचे साधन
C) शिक्षा
D) नियमभंग
✅ उत्तर: B) शिक्षणाचे साधन
14. ‘IQ’ म्हणजे काय?
A) बौद्धिक क्षमता
B) भावनिक क्षमता
C) शारीरिक क्षमता
D) सामाजिक क्षमता
✅ उत्तर: A) बौद्धिक क्षमता
15. बुद्धिमत्ता चाचणी विकसित करणारे शास्त्रज्ञ कोण?
A) बिने
B) पियाजे
C) स्किनर
D) फ्रॉईड
✅ उत्तर: A) बिने
16. फ्रॉईड यांनी कोणत्या विकासावर भर दिला?
A) सामाजिक विकास
B) मानसिक विकास
C) मनोलैंगिक विकास
D) बौद्धिक विकास
✅ उत्तर: C) मनोलैंगिक विकास
17. ‘इड, इगो, सुपरइगो’ ही संकल्पना कोणी मांडली?
A) फ्रॉईड
B) स्किनर
C) पियाजे
D) कोहलर
✅ उत्तर: A) फ्रॉईड
18. मुलांमध्ये अनुकरणाची प्रवृत्ती जास्त कोणत्या वयात दिसते?
A) किशोरावस्था
B) बाल्यावस्था
C) प्रौढावस्था
D) वृद्धावस्था
✅ उत्तर: B) बाल्यावस्था
19. ‘सामाजिक शिक्षण सिद्धांत’ कोणी मांडला?
A) बंडुरा
B) स्किनर
C) पावलॉव्ह
D) कोहलर
✅ उत्तर: A) बंडुरा
20. बंडुरा यांच्या प्रयोगात कोणती बाहुली वापरली गेली?
A) टेडी
B) बार्बी
C) बोबो डॉल
D) रोबोट
✅ उत्तर: C) बोबो डॉल
21. विकासाची प्रक्रिया कशी असते?
A) स्थिर
B) सतत
C) अचानक
D) थांबणारी
✅ उत्तर: B) सतत
22. बालकाच्या विकासाचा क्रम कसा असतो?
A) अनियमित
B) निश्चित
C) विस्कळीत
D) वेगवेगळा
✅ उत्तर: B) निश्चित
23. ‘शिकणे’ म्हणजे काय?
A) वर्तनात बदल
B) शरीरात बदल
C) उंचीत बदल
D) वजनात बदल
✅ उत्तर: A) वर्तनात बदल
24. शिक्षणात प्रेरणा का महत्त्वाची असते?
A) अभ्यास कमी होतो
B) शिकण्याची इच्छा वाढते
C) झोप येते
D) शिक्षा मिळते
✅ उत्तर: B) शिकण्याची इच्छा वाढते
25. ‘सकारात्मक पुनर्बलन’ म्हणजे काय?
A) शिक्षा देणे
B) प्रोत्साहन देणे
C) दुर्लक्ष करणे
D) ओरडणे
✅ उत्तर: B) प्रोत्साहन देणे
26. मुलांच्या भावनिक विकासावर सर्वाधिक प्रभाव कोणाचा असतो?
A) कुटुंब
B) बाजार
C) वाहतूक
D) हवामान
✅ उत्तर: A) कुटुंब
27. ‘परिपक्वता’ म्हणजे काय?
A) शारीरिक व मानसिक तयारी
B) परीक्षा
C) खेळ
D) अनुकरण
✅ उत्तर: A) शारीरिक व मानसिक तयारी
28. कोहलर यांनी कोणावर प्रयोग केला?
A) मांजर
B) कुत्रा
C) चिंपांझी
D) उंदीर
✅ उत्तर: C) चिंपांझी
29. थॉर्नडाइक यांच्या प्रयोगात कोणता प्राणी होता?
A) मांजर
B) कुत्रा
C) माकड
D) घोडा
✅ उत्तर: A) मांजर
30. स्किनर बॉक्सचा संबंध कशाशी आहे?
A) क्रियाशील अनुबंधन
B) अभिजात अनुबंधन
C) अंतर्दृष्टी
D) विकास
✅ उत्तर: A) क्रियाशील अनुबंधन
31. ‘विस्मरण’ म्हणजे काय?
A) लक्षात ठेवणे
B) आठवण न होणे
C) शिकणे
D) विचार करणे
✅ उत्तर: B) आठवण न होणे
32. स्मरणशक्ती वाढवण्यासाठी काय आवश्यक आहे?
A) पुनरावृत्ती
B) शिक्षा
C) राग
D) भीती
✅ उत्तर: A) पुनरावृत्ती
33. बालकाचा सर्वांगीण विकास कशामुळे होतो?
A) संतुलित शिक्षणामुळे
B) शिक्षा
C) स्पर्धेमुळे
D) दुर्लक्षामुळे
✅ उत्तर: A) संतुलित शिक्षणामुळे
34. ‘विकास’ आणि ‘वाढ’ यामध्ये काय फरक आहे?
A) फरक नाही
B) वाढ शारीरिक, विकास सर्वांगीण
C) विकास फक्त मानसिक
D) वाढ फक्त मानसिक
✅ उत्तर: B) वाढ शारीरिक, विकास सर्वांगीण
35. बालक प्रथम कोणती भाषा शिकते?
A) शालेय भाषा
B) मातृभाषा
C) परकीय भाषा
D) सांकेतिक भाषा
✅ उत्तर: B) मातृभाषा
