📝 शिक्षक पात्रता परीक्षा सराव पेपर (TET)-2
---
📘 विभाग 1: मराठी व्याकरण (1–20) – उच्च स्तर
1. ‘सुगंधित’ या शब्दात प्रत्यय कोणता आहे?
A) इत
B) इत + द
C) त
D) द
2. ‘विद्यार्थ्यांनी अभ्यास केला’ या वाक्यात प्रयोग कोणता?
A) कर्तरी प्रयोग
B) कर्मणी प्रयोग
C) भावे प्रयोग
D) मिश्र प्रयोग
3. ‘अग्निपथ’ हा शब्द कोणत्या प्रकारचा आहे?
A) तत्सम
B) तद्भव
C) देशी
D) परभाषिक
4. ‘त्याने मला मदत केली’ या वाक्यात सर्वनाम कोणते?
A) त्याने
B) मला
C) मदत
D) केली
5. ‘गगन’ या शब्दाचा समानार्थी कोणता?
A) पृथ्वी
B) आकाश
C) जमीन
D) पवन
6. ‘तो हळूहळू चालतो’ यात क्रियाविशेषण कोणते?
A) तो
B) हळूहळू
C) चालतो
D) नाही
7. ‘अंधार’ या शब्दाचा विरुद्धार्थी उच्च दर्जाचा पर्याय कोणता?
A) प्रकाश
B) तेज
C) उजेड
D) सर्व
8. ‘शिक्षणामुळे प्रगती होते’ या वाक्यात हेतू कोणता?
A) शिक्षण
B) प्रगती
C) होते
D) वाक्य
9. ‘रामायण’ हा शब्द कोणत्या प्रकारचा आहे?
A) तत्सम
B) तद्भव
C) देशी
D) परभाषिक
10. ‘मी पुस्तक वाचत आहे’ या वाक्याचा काळ कोणता?
A) भूतकाळ
B) वर्तमानकाळ
C) भविष्यकाळ
D) अपूर्ण भूतकाळ
11. ‘कर्तृवाच्य’ वाक्याचे उदाहरण कोणते?
A) पुस्तक वाचले गेले
B) रामने पुस्तक वाचले
C) पुस्तक वाचले जाते
D) वाचन झाले
12. ‘जलद’ या शब्दाचा क्रियाविशेषण प्रकार कोणता?
A) गुणवाचक
B) रीतीवाचक
C) परिमाणवाचक
D) प्रश्नवाचक
13. ‘अभ्यास’ या शब्दाचा प्रकार कोणता?
A) नाम
B) क्रियापद
C) विशेषण
D) सर्वनाम
14. ‘तो खूप हुशार विद्यार्थी आहे’ यात विशेषण कोणते?
A) तो
B) खूप
C) हुशार
D) विद्यार्थी
15. ‘अग्नि’ हा शब्द कोणत्या प्रकारचा आहे?
A) तत्सम
B) तद्भव
C) देशी
D) परभाषिक
16. ‘गुरुजी शिकवतात’ यात कर्म कोणते?
A) गुरुजी
B) शिकवतात
C) विद्यार्थी (अप्रत्यक्ष)
D) नाही
17. ‘मी घरी जातो’ यात क्रियापद कोणते?
A) मी
B) घरी
C) जातो
D) घर
18. ‘शांतता’ या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द?
A) कोलाहल
B) स्थिरता
C) संयम
D) मौन
19. ‘विद्या’ शब्दाचा अर्थ सूक्ष्म स्तरावर काय?
A) माहिती
B) ज्ञान व आकलन
C) स्मरण
D) लेखन
20. ‘तो गोड गातो’ यात गुणवाचक क्रियाविशेषण कोणते?
A) तो
B) गोड
C) गातो
D) नाही
शिक्षक पात्रता परीक्षा विषयी मागील सर्व प्रश्नसंच व प्रश्नपत्रिका अभ्यासण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा.
🇮🇳 विभाग 2: हिंदी व्याकरण (21–40) – उच्च स्तर
21. ‘आकाश’ का तत्सम शब्द क्या है?
A) गगन
B) आसमान
C) नभ
D) व्योम
22. ‘वह धीरे-धीरे चलता है’ में क्रियाविशेषण कौन सा है?
A) वह
B) धीरे-धीरे
C) चलता
D) है
23. ‘विद्या’ शब्द का अर्थ क्या है?
A) ज्ञान
B) धन
C) शक्ति
D) कर्म
24. ‘राम ने पत्र लिखा’ वाक्य का काल क्या है?
A) भूतकाल
B) वर्तमानकाल
C) भविष्यकाल
D) अपूर्णकाल
25. ‘अंधकार’ का विलोम उन्नत स्तर पर कौन सा है?
A) प्रकाश
B) उजाला
C) तेज
D) सभी
26. ‘सर्वनाम’ का उदाहरण कौन सा है?
A) राम
B) वह
C) किताब
D) सुंदर
27. ‘गति’ शब्द किस प्रकार का है?
A) संज्ञा
B) क्रिया
C) विशेषण
D) सर्वनाम
28. ‘वह पुस्तक पढ़ रहा है’ में क्रिया कौन सी है?
A) वह
B) पढ़ रहा है
C) पुस्तक
D) नहीं
29. ‘शांति’ का विलोम क्या है?
A) अशांति
B) मौन
C) स्थिरता
D) धैर्य
30. ‘बालक खेलते हैं’ में कर्म कौन सा है?
A) बालक
B) खेलते
C) हैं
D) खेल
31. ‘सुंदरता’ शब्द किस प्रकार का है?
A) भाववाचक संज्ञा
B) क्रिया
C) विशेषण
D) सर्वनाम
32. ‘गगन’ का पर्यायवाची कौन सा है?
A) पृथ्वी
B) आकाश
C) जल
D) अग्नि
33. ‘वह तेज दौड़ता है’ में क्रियाविशेषण कौन सा है?
A) वह
B) तेज
C) दौड़ता
D) है
34. ‘शिक्षक पढ़ाता है’ में कर्ता कौन है?
A) पढ़ाता
B) शिक्षक
C) है
D) छात्र
35. ‘जल’ का तत्सम रूप क्या है?
A) पानी
B) जल
C) नीर
D) तोय
36. ‘रात्रि’ का विलोम क्या है?
A) दिन
B) सुबह
C) शाम
D) अंधेरा
37. ‘क्रिया’ किसे कहते हैं?
A) नाम
B) कार्य
C) विशेषण
D) सर्वनाम
38. ‘वह गाता है’ में कर्म क्या है?
A) वह
B) गाता
C) गीत (अप्रत्यक्ष)
D) है
39. ‘गुणवाचक विशेषण’ का उदाहरण कौन सा है?
A) वह
B) अच्छा
C) पुस्तक
D) दौड़
40. ‘भाषा’ शब्द किस प्रकार का है?
A) संज्ञा
B) क्रिया
C) विशेषण
D) सर्वनाम
---
🧠 विभाग 3: बाल मानसशास्त्र (41–60) – Advanced Level
41. Constructivist learning theory चा मुख्य आधार काय आहे?
A) पाठांतर B) सक्रिय ज्ञाननिर्मिती C) दंड D) पुनरावृत्ती
42. Piaget चा Concrete Operational Stage कोणत्या वयात असतो?
A) 0–2 B) 2–7 C) 7–11 D) 12+
43. ZPD (Zone of Proximal Development) कोणी मांडला?
A) Piaget B) Vygotsky C) Skinner D) Freud
44. Intrinsic motivation म्हणजे काय?
A) बक्षीस B) स्वतःच्या आनंदासाठी शिकणे C) शिक्षा D) दबाव
45. Operant Conditioning कोणी मांडले?
A) Piaget B) Skinner C) Bandura D) Vygotsky
46. Encoding म्हणजे काय?
A) विस्मरण B) माहिती प्रक्रिया C) झोप D) हालचाल
47. भाषिक विकासाचा मुख्य घटक?
A) आनुवंशिकता B) सामाजिक संवाद C) परीक्षा D) शिक्षा
48. Classical Conditioning कोणी मांडले?
A) Pavlov B) Skinner C) Thorndike D) Bandura
49. Observational learning कोणी मांडले?
A) Piaget B) Bandura C) Freud D) Skinner
50. Intelligence म्हणजे काय?
A) स्मरण B) समस्या सोडवण्याची क्षमता C) लेखन D) वाचन
51. Attention span म्हणजे काय?
A) झोप B) लक्ष टिकवण्याची क्षमता C) स्मरण D) भावना
52. Emotional development मध्ये मुख्य घटक?
A) परीक्षा B) कुटुंब C) स्पर्धा D) दंड
53. Learning by doing कोणी दिले?
A) Dewey B) Piaget C) Freud D) Skinner
54. Forgetting चे प्रमुख कारण?
A) लक्ष B) interference C) शिकणे D) स्मरण
🧠 बाल मानसशास्त्र (20 प्रश्न – Advanced Level)
41. कन्स्ट्रक्टिविस्ट लर्निंग थिअरीचा मुख्य आधार कोणता?
A) पाठांतर
B) सक्रिय ज्ञाननिर्मिती
C) दंड
D) पुनरावृत्ती
42. पियाजेच्या संज्ञानात्मक विकासात ‘Concrete Operational Stage’ कोणत्या वयात येतो?
A) 0–2
B) 2–7
C) 7–11
D) 12+
43. ‘Zone of Proximal Development’ हा सिद्धांत कोणी मांडला?
A) पियाजे
B) वायगॉट्स्की
C) स्किनर
D) फ्रॉईड
44. अंतर्गत प्रेरणा (Intrinsic Motivation) म्हणजे काय?
A) बक्षीसासाठी काम
B) स्वतःच्या आनंदासाठी शिकणे
C) शिक्षा टाळणे
D) बाह्य दबाव
45. ‘Operant Conditioning’ कोणाचा सिद्धांत आहे?
A) पियाजे
B) स्किनर
C) बँडुरा
D) वायगॉट्स्की
46. स्मरणशक्तीतील ‘Encoding’ म्हणजे काय?
A) विस्मरण
B) माहिती ग्रहण व साठवण प्रक्रिया
C) झोप
D) विचार
47. बालकाच्या भाषिक विकासात सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता?
A) आनुवंशिकता
B) सामाजिक संवाद
C) परीक्षा
D) खेळ
48. ‘Classical Conditioning’ कोणाचा सिद्धांत आहे?
A) पाव्लॉव्ह
B) स्किनर
C) थॉर्नडाइक
D) बँडुरा
49. निरीक्षणाद्वारे शिकणे कोणाच्या सिद्धांतात आहे?
A) पियाजे
B) बँडुरा
C) फ्रॉईड
D) स्किनर
50. बुद्धिमत्ता म्हणजे काय?
A) फक्त स्मरणशक्ती
B) समस्या सोडवण्याची क्षमता
C) वाचन
D) लेखन
51. ‘Attention span’ म्हणजे काय?
A) झोप
B) लक्ष टिकवण्याची क्षमता
C) स्मरण
D) भावना
52. भावनिक विकासाचा सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता?
A) शिक्षा
B) कुटुंब
C) परीक्षा
D) स्पर्धा
53. ‘Learning by doing’ हा सिद्धांत कोणाचा?
A) ड्यूई
B) पियाजे
C) फ्रॉईड
D) स्किनर
54. विस्मरणाचे प्रमुख कारण काय?
A) लक्ष
B) हस्तक्षेप (Interference)
C) शिकणे
D) स्मरण
55. ‘Reinforcement’ म्हणजे काय?
A) शिक्षा
B) वर्तन मजबूत करणारी प्रक्रिया
C) विस्मरण
D) गोंधळ
56. विकासाचा सर्वात वेगवान टप्पा कोणता?
A) वृद्धावस्था
B) बालपण
C) प्रौढ
D) वृद्ध
57. ‘Social Learning Theory’ कोणी दिला?
A) स्किनर
B) बँडुरा
C) पियाजे
D) वायगॉट्स्की
58. प्रेरणेमध्ये ‘Achievement Motivation’ म्हणजे काय?
A) अपयश भीती
B) यश मिळवण्याची इच्छा
C) झोप
D) टाळाटाळ
59. IQ म्हणजे काय मोजते?
A) उंची
B) बुद्धिमत्ता
C) वजन
D) वय
60. शिक्षणात मूल्यांकनाचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) शिक्षा देणे
B) प्रगती मोजणे व सुधारणा
C) स्पर्धा वाढवणे
D) वेळ वाया घालवणे
🌍 विभाग 4: सामाजिक शास्त्र (61–100)
ठीक आहे 👍 खाली संपूर्ण 40 सामाजिक शास्त्र प्रश्न आणि उच्च दर्जाचे (Advanced) बाल मानसशास्त्र 20 प्रश्न दिले आहेत.
🌍 सामाजिक शास्त्र (40 प्रश्न – उच्च स्तर TET)
61. भारतातील संघराज्य पद्धतीचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य कोणते?
A) एकच सरकार
B) केंद्र व राज्य सरकारांची विभागणी
C) लष्करी शासन
D) राजेशाही व्यवस्था
62. भारतीय संविधानात मूलभूत हक्कांचा समावेश कोणत्या भागात आहे?
A) भाग I
B) भाग II
C) भाग III
D) भाग IV
63. संसदीय शासन पद्धतीचे जनक कोणास मानले जाते?
A) महात्मा गांधी
B) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
C) ब्रिटिश प्रणाली
D) जवाहरलाल नेहरू
64. भारतातील सर्वोच्च न्यायालयाचे मुख्य कार्य काय आहे?
A) कर आकारणी
B) कायदे तयार करणे
C) संविधानाचे संरक्षण
D) निवडणूक घेणे
65. ‘लोकशाही’ या संकल्पनेचा अर्थ काय?
A) राजेशाही
B) लोकांचे शासन
C) लष्करी शासन
D) एकाधिकारशाही
66. भारतातील पंचायती राज व्यवस्था कोणत्या दुरुस्तीने बळकट झाली?
A) 42वी
B) 44वी
C) 73वी
D) 86वी
67. ‘हवामान’ आणि ‘हवामानशास्त्र’ यामध्ये फरक काय आहे?
A) दोन्ही सारखे
B) दीर्घकालीन व अल्पकालीन वातावरण
C) राजकीय बदल
D) आर्थिक बदल
68. भारतात लोकसंख्या जनगणना किती वर्षांनी होते?
A) 5
B) 10
C) 15
D) 20
69. पृथ्वीवरील ओझोन थराचे मुख्य कार्य काय आहे?
A) ताप वाढवणे
B) सूर्यकिरण शोषण
C) UV किरणांपासून संरक्षण
D) पाऊस निर्माण
70. ‘हरितक्रांती’ भारतात कधी सुरू झाली?
A) 1947
B) 1951
C) 1960 च्या दशकात
D) 1980
71. भारतातील सर्वात मोठी नदी कोणती?
A) गोदावरी
B) गंगा
C) नर्मदा
D) यमुना
72. लोकसभा सदस्य निवड कशाद्वारे होते?
A) नियुक्ती
B) मतदान
C) वंशपरंपरा
D) लॉटरी
73. ‘संविधान’ म्हणजे काय?
A) नियमांचा संग्रह
B) कर प्रणाली
C) शिक्षण योजना
D) आर्थिक धोरण
74. भारताचे पहिले राष्ट्रपती कोण?
A) डॉ. आंबेडकर
B) डॉ. राजेंद्र प्रसाद
C) नेहरू
D) पटेल
75. पर्यावरण संतुलनासाठी काय आवश्यक आहे?
A) जंगलतोड
B) प्रदूषण
C) वृक्षारोपण
D) शहरीकरण
76. ‘मोनसून’ म्हणजे काय?
A) वाळवंट
B) ऋतु पावसाळा वाऱ्यांचा बदल
C) भूकंप
D) ज्वालामुखी
77. भारतात किती प्रकारचे मूलभूत हक्क आहेत?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
78. आर्थिक विकासासाठी सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता?
A) भ्रष्टाचार
B) शिक्षण
C) बेरोजगारी
D) महागाई
79. भारतातील चलन कोणते आहे?
A) डॉलर
B) रुपया
C) युरो
D) येन
80. ‘संसद’ मध्ये कोणते सभागृह नाही?
A) लोकसभा
B) राज्यसभा
C) विधानसभा
D) राष्ट्रपती
81. भारतात न्यायपालिका कशावर आधारित आहे?
A) कार्यकारी
B) विधिमंडळ
C) संविधान
D) सेना
82. ‘ग्लोबल वॉर्मिंग’ म्हणजे काय?
A) थंडी वाढणे
B) तापमान वाढ
C) पाऊस कमी होणे
D) वारा कमी होणे
83. भारतातील सर्वात मोठे राज्य कोणते?
A) महाराष्ट्र
B) राजस्थान
C) मध्य प्रदेश
D) उत्तर प्रदेश
84. लोकशाहीत सर्वात महत्त्वाचा घटक कोणता?
A) सेना
B) जनता
C) राजा
D) न्यायाधीश
85. भारतात राष्ट्रपतींचा कार्यकाळ किती वर्षांचा असतो?
A) 4
B) 5
C) 6
D) 7
86. ‘भूगोल’ या विषयाचा अभ्यास काय करतो?
A) इतिहास
B) पृथ्वी व वातावरण
C) राजकारण
D) साहित्य
87. भारताचा सर्वात मोठा सागरी किनारा कोणता राज्य आहे?
A) गुजरात
B) केरळ
C) तामिळनाडू
D) गोवा
88. ‘आर्थिक योजना’ कोण तयार करते?
A) न्यायालय
B) NITI आयोग
C) संसद
D) पोलीस
89. भारतात निवडणूक आयोगाचे प्रमुख कार्य काय आहे?
A) कायदे करणे
B) निवडणूक घेणे
C) कर वसूल करणे
D) संरक्षण
90. भारतातील पहिली पंचवार्षिक योजना कधी सुरू झाली?
A) 1947
B) 1951
C) 1961
D) 1971
91. ‘जलचक्र’ म्हणजे काय?
A) पाणी वापर
B) पाण्याची नैसर्गिक चक्र प्रक्रिया
C) पाणी साठवण
D) पाणी प्रदूषण
92. भारतात सर्वाधिक पाऊस कोणत्या राज्यात पडतो?
A) महाराष्ट्र
B) आसाम
C) मेघालय
D) पंजाब
93. ‘विधिमंडळ’ म्हणजे काय?
A) न्यायालय
B) कायदे करणारी संस्था
C) सेना
D) प्रशासन
94. भारतात सर्वप्रथम कोणते राज्य निर्माण झाले?
A) आंध्र प्रदेश
B) महाराष्ट्र
C) केरळ
D) गुजरात
95. ‘संविधान दिन’ कधी साजरा केला जातो?
A) 15 ऑगस्ट
B) 26 नोव्हेंबर
C) 2 ऑक्टोबर
D) 1 जानेवारी
96. भारतातील सर्वात उंच पर्वत कोणता?
A) अरावली
B) हिमालय
C) विंध्य
D) सह्याद्री
97. ‘नागरिकत्व’ म्हणजे काय?
A) व्यवसाय
B) देशाचा सदस्य असणे
C) शिक्षण
D) संपत्ती
98. भारतात राज्यपाल कोण नेमतो?
A) मुख्यमंत्री
B) राष्ट्रपती
C) न्यायालय
D) संसद
99. ‘आर्थिक संसाधन’ म्हणजे काय?
A) पैसा
B) जमीन
C) उत्पादनासाठी वापरले जाणारे घटक
D) लोकसंख्या
100. भारतातील सर्वात मोठा लोकशाही देश कोणता?
A) चीन
B) भारत
C) अमेरिका
D) रशिया
वरील प्रश्नांची उत्तर सूची पाहण्यासाठी पुढील लिंक वर क्लिक करा.